Interpelacja poselska w sprawie UPR!

W związku z zbliżającą się 17. Sesją Powszechnego Przeglądu Okresowego w ramach Rady Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych, w ramach którego poddawana dyskusji będzie sytuacja praw człowieka w Chińskiej Republice ludowej, w ramach międzynarodowej kampanii na rzecz współdziałania rządów na rzecz Tybetu, zwróciliśmy się do Posła Roberta Biedronia (wiceprzewodniczącego Parlamentarnego Zespołu na rzecz Tybetu, współautora poprzednich interpelacji w sprawie Tybetu). W odpowiedzi poseł Biedroń wystosował interpelację w tej sprawie do Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego. Interpelacja została złożona do laski marszałkowskiej 19 września. Dziękujemy Robertowi Biedroniowi za zaangażowanie, czekamy na odpowiedź MSZ! Poniżej prezentujemy pełną treść interpelacji.



Pan Radosław Sikorski
Minister Spraw Zagranicznych

zwracam się do Pana Ministra z interpelacją w sprawie określenia stanowiska Rzeczpospolitej Polskiej oraz planowanych działań na forum Rady Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych w kwestii przestrzegania praw człowieka przez Chińską Republikę Ludową na terenie Tybetu.

Podczas zbliżającej się 17. Sesji Powszechnego Przeglądu Okresowego Rady Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych, po raz drugi Przeglądowi podlegać będzie sytuacja praw człowieka w Chińskiej Republice Ludowej. 

Na podstawie raportów międzynarodowych organizacji pozarządowych, pośród wielu zagadnień dotyczących sytuacji praw człowieka w ChRL, w tym znaków pozytywnych zmian w niektórych obszarach, od czasu pierwszego cyklu UPR w 2009 roku, sytuacja praw człowieka na terenach tybetańskich uległa znaczącemu pogorszeniu.

Od marca 2009 r. ponad 120 Tybetańczyków podpaliło się w proteście przeciwko represyjnej chińskiej polityce i dyskryminującemu podejściu, co skłoniło Wysokiego Komisarza Praw Człowieka do zwrócenia w listopadzie 2012 r. uwagi na “głęboko zakorzenioną frustrację wywołaną sytuacją praw człowieka na terenach tybetańskich”.

Według danych organizacji pozarządowych, dotychczas Chiny nie wywiązały się lub odrzuciły wiele rekomendacji z pierwszego, przeprowadzonego w 2009 roku, cyklu UPR:

Ochrona praw mniejszości etnicznych w 2009 r. 
ChRL oświadczyła że pracuje nad ochroną “praw religijnych, obywatelskich, ekonomicznych i politycznych” mniejszości etnicznych i zobowiązała się do realizacji ośmiu rekomendacji dotyczących polepszenia dostępu Tybetańczyków jako mniejszości etnicznej w Chinach do praw człowieka. Od 2009 r. Chiny kontynuują umniejszanie, dyskryminację i naruszenia praw osób należących do mniejszości etnicznych i narodowych, postrzegając ich wzmocnienie jako zagrożenie dla integralności państwa. Specyficzne działania państwa wymierzone w konkretne regiony (np. Tybetu, Xinjangu), powodują specyficzne dla zamieszkujących te regiony mniejszości naruszenia praw człowieka.

Wolność słowa i przekonań w 2009 r.
Chiny odrzuciły dwie rekomendacje dotyczące wolności wypowiedzi. Od 2009 r. Chiny zmorzyły kontrolę przepływu informacji z i do Tybetu. Tybetańczycy podejrzewani o krytyczne nastawienie do władz państwowych są oskarżani o “separatyzm”, np. 18 czerwca 2012 r. Sąd w w prowincji Syczuan skazał tybetańskiego duchownego, Yonten Gyatso na siedem lat więzienia, oskarżając go przekazywanie informacji na temat sytuacji praw człowieka w Tybecie zagranicznym organizacjom; 6 lipca 2013 r. Ludowa Policja Zbrojna, ostrzelała Tybetańczyków pokojowo świętujących urodziny Dalajlamy, poważnie raniąc co najmniej dziesięć osób. 

Wolność religii i wyznania podczas pierwszego cyklu UPR, 
Chiny odrzuciły lub nie udzieliły odpowiedzi na 4 rekomendacje dotyczące praw Tybetańczyków związanych z wolnością wyznania i praktykowania religii. Od 2009 r. Chiny zintensyfikowały środki kontroli nad instytucjami religijnymi w Tybecie, w tym obecność policji i wojska stacjonującego w buddyjskich klasztorach w celu monitorowania “reedukacji” mnichów i mniszek. W styczniu 2012 roku setki osób świeckich powracających z nauk buddyjskich w Indiach, zostało arbitralnie aresztowanych w Lhasie w celu “reedukacji”. W 2012 r. Chiny wprowadziły oficjalne zmiany w zarządzaniu klasztorami buddyjskimi na terenach tybetańskich, na ich podstawie wszystkie 1787 klasztorów w Tybetańskim Regionie Autonomicznym (TRA) będzie znajdować się pod bezpośrednią kontrolą rządu, poza TRA klasztory poddane zostały ściślejszej kontroli rządowej.

Niezależność sądownictwa i brak sprawiedliwych procesów w 2009 r. 
Chiny odrzuciły rekomendację dotyczącą “zapewnienia niezależności sądownictwa i prawników”. Od 2009 r. nasila się kontrola nad prawnikami w Chinach. Od 2008 r. setki uczestników tybetańskich protestów, jak i zwykłych ludzi zostało zatrzymanych i uwięzionych niezależnie od przepisów prawa, wiele oskarżonych osób praktycznie nie miało dostępu do sprawiedliwego procesu. 

Przymusowe przesiedlenia podczas pierwszego cyklu UPR, 
Chiny poparły rekomendacje związane z dostępem do praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych. Jednak na przestrzeni ostatnich lat, chińskie władze w gwałtowny sposób przyśpieszyły projekty przymusowego przesiedlania tybetańskich nomadów i mieszkańców terenów wiejskich prowadząc do wysokiego ryzyka powstania naruszeń praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych ponad jednej trzeciej populacji tybetańskiej do końca 2014 r. Chiny uzasadniają wprowadzanie różnych polityk rozwojem gospodarczym i zwiększaniem dostępności do zasobów oraz kontroli politycznej. Obecnie Chiny kontynuują politykę przesiedlania nomadów, naruszając ich prawa związane z ochroną zdrowia, dostępem do edukacji, żywności, swobody przemieszczania się i naruszając ich prawa kulturalne.

W związku z powyższymi informacjami, zwracam się do Pana Ministra o udzielenie wyjaśnień i odpowiedzi na następujące pytania: 

1. Jak Polska ocenia implementację rekomendacji zaakceptowanych przez Chiny w pierwszym cyklu UPR? W szczególności rekomendacji dotyczących zapewnienia korzystania przez mniejszości etniczne w Chinach z pełni praw, w tym praw kulturalnych?

2. W jaki sposób podczas 17. Sesji Okresowego Przeglądu Powszechnego, Polska zamierza się odnieść do braku realizacji przez Rząd ChRL rekomendacji Wysokiej Komisarz Praw Człowieka w sprawie ochrony praw mniejszości tybetańskiej? W szczególności realizacji przez Rząd ChRL w wezwania Wysokiej Komisarz do:
- uwolnienia osób zatrzymanych za korzystanie z prawa do pokojowych zgromadzeń i wypowiedzi,
- umożliwienia dostępu niezależnych i bezstronnych obserwatorów w celu zbadania sytuacji na miejscu oraz zniesienie ograniczenia dostępu dla mediów do terenów tybetańskich,
- umożliwienia dostępu dwunastu Specjalnym Sprawozdawcom ds. Praw Człowieka, w tym Specjalnemu Sprawozdawcy ds. Wolności Religii i Przekonań?

3. W jaki sposób Polska zamierza się odnieść do realizacji rekomendacji Specjalnego Sprawozdawcy ds. Dostępu do Żywności dotyczących wstrzymania przymusowych przesiedleń koczowniczych pasterzy z ich tradycyjnych ziem oraz przesiedlaniach innych mieszkańców obszarów wiejskich?

4. Czy i w jaki sposób Polska zamierza skorzystać z przysługującego prawa do złożenia pisemnych pytań do Chin oraz zadawania pytań podczas interaktywnej Sesji UPR?

5. Mając na uwadze wcześniejsze odpowiedzi MSZ na wnoszone interpelacje, o tym, że Polska zamierza w aktywny sposób wykorzystywać fora i instrumenty międzynarodowe do podnoszenia kwestii praw człowieka w Tybecie, fakt członkostwa Polski w Radzie Praw Człowieka, oraz sprawowania przez przedstawiciela Polski funkcji Przewodniczącego Rady Praw Człowieka, udziału w Polski w Trójce odpowiadającej za proces Przeglądu Okresowego dot. ChRL, a także strategiczne partnerstwo pomiędzy Polską a ChRL: w jaki sposób Polska zamierza wzmocnić głos państw wyznających podobne wartości w celu ochrony praw człowieka w Chinach, w szczególności mniejszości tybetańskiej?